| Tez Türü | Yüksek Lisans |
| Ülke | Türkiye |
| Üniversite | Kafkas Üniversitesi |
| Enstitü | Sosyal Bilimler Enstitüsü |
| Anabilim Dalı | Çağdaş Türk Lehçeleri Anabilim Dalı |
| Tez Onay Yılı | 2022 |
| Öğrenci Adı ve Soyadı | Sema ŞAHİN DEDE |
| Tez Danışmanı | DOÇ. DR. İLKİN GULUSOY |
| Türkçe Özet | Deyimler, milletlerin kendine özgü yaşayış biçimlerini, gelenek ve göreneklerini, sosyal, kültürel ve dini değerlerini yansıtan özlü sözlerdir. Toplumun, dillerini kullanım şekillerine göre `az sözle çok şey anlatma` usulüyle, içerisinde gerçek ve mecazlı ifadeler barındıran, söz birleşmeleri vasıtasıyla içinde bulunulan durumu doğrudan ve daha kısa bir yolla ifade etme şeklidir.Çalışmamızda, konu üzerine kaynak bakımından temelde aynı dil ailesine bağlı bulunan Türkiye Türkçesi ve Azerbaycan Türkçesi söz varlığı içerisinde yer alan başta bulunan organ adlarını içeren deyimlerin şekil ve sözdizimsel özellikleri üzerine bir inceleme yapılmıştır. Organ adları ile sınırlandırılan deyimlerin; her iki lehçede de karşılıklı olarak taranması, elde edilen veriler eşliğinde aynı ve farklı deyimlerin ayrıştırılması, anlamı bilinmeyen kelimelerin deyimler içerisinde net çeviri yahut kelime bazında açıklanması sağlanmıştır. Bu sayede sözcük farklılıklarının, deyim yapılarını ne denli etkilediği tespit edilmiştir. Bu hususta daha önce detaylı bir çalışmanın yapılmaması, kaynak alanının genişlemesi açısından bilime önemli bir katkıda bulunmaktadır. |
| İlgilizce Özet | Idioms are aphorisms that reflect the distinctive lifestyles, customs and traditions of nations, and their social, cultural and religious values. It is also the society's way of expressing the situation directly and in a shorter way, by means of word combinations, which contain real and figurative expressions, with the method of `saying a lot in few words (concision)` in terms of the way they use their language.In our study, an analysis has been made on the morphological and syntactic features of the idioms made with the names of the head organs and the analysis has been based on the vocabulary of Turkey Turkish and Azerbaijan Turkish, which are basically connected to the same language family in terms of source. In the study, the idioms limited to the names of the organs belonging to the head have been mutually scanned in both languages, the same and different idioms have been classified on the basis of the data obtained, and the words with unknown meanings have been explained in a clear translation or word-based in idioms. In this way, it has been determined how much the word differences affect the idiom structures. Considering the lack of a detailed study on this subject before, the study aims to make an important contribution to the field in terms of enriching the source area. |