| Tez Türü | Doktora |
| Ülke | Türkiye |
| Üniversite | Kafkas Üniversitesi |
| Enstitü | Sağlık Bilimleri Enstitüsü |
| Anabilim Dalı | Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı |
| Tez Onay Yılı | 2025 |
| Öğrenci Adı ve Soyadı | Mesut Erdi IŞIK |
| Tez Danışmanı | PROF. DR. BARIŞ SARI |
| Türkçe Özet | Bu çalışma, Kars yöresinde koyun ve kuzularda Cryptosporidium türlerinin mikroskobik ve moleküler yöntemlerle prevalansının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada toplam 720 dışkı örneği (480 kuzu, 240 koyun) incelenmiştir. Mikroskobik incelemelerde Carbol Fuchsin (%9,72) ve Modifiye Asit-Fast (%12,6) boyama yöntemleri ile pozitiflik saptanmıştır. Moleküler analizlerde ise nested PCR yöntemi ile genel prevalans %37,08 (267/720) olarak belirlenmiştir. Tür tayini için SspI ve MboII enzimleri kullanılarak RFLP (Restriction Fragment Length Polymorphism) analizi uygulanmıştır. Moleküler olarak pozitif bulunan örneklerin tür dağılımı 192 C. parvum, 72 C. ubiquitum ve 3 C. bovis şeklinde belirlenmiştir.RFLP profillerine göre seçilen 16 izolatın SSU rRNA gen bölgesi sekanslanmış ve filogenetik analizleri yapılmıştır. Sekans analizi, C. parvum izolatlarının genetik olarak homojen olduğunu, C. ubiquitum izolatlarının ise yüksek genetik çeşitlilik sergileyerek bölgede en az üç farklı genetik varyantın bulunduğunu ortaya koymuştur. Filogenetik analizler, Kars izolatlarının Türkiye ve dünya genelindeki referans sekanslarla birlikte kümelendiğini göstermiştir. C. parvum'un özellikle genç kuzularda yüksek oranda tespit edilmesi bu türün bölgedeki neonatal cryptosporidiosis vakalarında önemli bir etken olduğunu göstermektedir. C. ubiquitum'un hem koyunlarda hem de kuzularda saptanması, bu türün geniş konak spektrumunu ve zoonotik potansiyelini düşündürmektedir. Sonuç olarak, Kars yöresindeki bu çalışma, bölgede Cryptosporidium enfeksiyonlarının yaygın olduğunu, C. parvum'un baskın tür olarak öne çıktığını ve türler içinde genetik çeşitliliğin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular hem hayvan sağlığı hem de halk sağlığı açısından Cryptosporidium'un önemine dikkat çekmekte ve bölgesel kontrol önlemlerinin geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır. |
| İlgilizce Özet | This study was conducted to determine the microscopic and molecular prevalence of Cryptosporidium species in sheep and lambs in the Kars region of Türkiye. A total of 720 fecal samples (480 from lambs and 240 from sheep) were examined. Microscopic examination was performed using Carbol Fuchsin (9.72% prevalence) and Modified Acid-Fast (12.6% prevalence) staining techniques. For molecular analyses an overall prevalence of 37.08% (267/720) was determined by nested PCR. Species differentiation was performed by RFLP (Restriction Fragment Length Polymorphism) analysis using SspI and MboII restriction enzymes. Based on molecular results, three Cryptosporidium species were identified: 192 C. parvum, 72 C. ubiquitum, and 3 C. bovis.To further characterize the isolates, 16 samples were selected based on RFLP profiles and sequenced for the SSU rRNA gene, followed by phylogenetic analysis. The sequence analysis revealed that C. parvum isolates were genetically homogenous whereas C. ubiquitum isolates exhibited high genetic diversity indicating the presence of at least three different genetic variants in the region. Phylogenetic analyses showed that Kars isolates clustered together with reference sequences from Türkiye and around the world. The predominance of C. parvum in young lambs indicates its major role in neonatal cryptosporidiosis cases in the region. The detection of C. ubiquitum in both sheep and lambs suggests its broad host range and potential zoonotic importance. In conclusion, this study demonstrates that Cryptosporidium infections are common in the Kars region, with C. parvum being the dominant species, and reveals genetic diversity within the species. These findings emphasize the veterinary and public health significance of Cryptosporidium and highlight the need for regional control measures. |