Halk Arasında Sindirim Sistemi Hastalıklarında Kullanılan Bitkiler ( Ardahan, Iğdır, Kars): Kesitsel Araştırma
Yazarlar (6)
Prof. Dr. Songül Karakaya Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Dr. Öğr. Üyesi Zehra KIMIŞOĞLU Kafkas Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Özkan Aksakal Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Yusuf Ziya Sümbüllü Erzurum Teknik Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Ümit İncekara Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Polat Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale (Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale)
Dergi Adı Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi
Dergi ISSN 2630-6425
Dergi Tarandığı Indeksler TR DİZİN
Makale Dili Türkçe Basım Tarihi 05-2023
Cilt / Sayı / Sayfa 6 / 2 / 96–104 DOI 10.5336/jtracom.2023-95342
Makale Linki https://dijitalakademi.turkiyeklinikleri.com/tr-index.html
UAK Araştırma Alanları
Türk Halk Bilimi
Özet
Amaç: İnsanlar tarih boyunca kendi bölgesinde yetişen bitkilerden çeşitli amaçlarla faylanmışlardır. İnsanoğlu, ilk zamanlar doğadan sıklıkla topladığı bitkilerin daha sonraları tarımını yapmaya başlamıştır. Bu araştırma; 2020-2021 yılları arasında Ardahan, Iğdır ve Kars illeri ve çevresinde yaşayan insanların sindirim sistemi hastalıklarında kullandıkları tıbbi bitkilerin kullanılan kısımlarını ve hazırlama yöntemlerini belgelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla yöre halkının tedavi amaçlı kullandığı şifalı bitki türleri toplanarak tespit edilmiştir. Gereç ve Yöntemler: Geleneksel bitkisel ilaçlarla ilgili bilgiler toplanıp herbaryum materyalleri hazırlanmıştır. Çalışma alanlarına düzenli aralıklarla geziler düzenlenmiş olup, yöre insanları ile bire bir görüşülüp konuşarak anket çalışmaları yapılmıştır. Bulgular: Ardahan ilinde toplam 106 (39 kadın, 67 erkek) katılımcıyla görüşme yapılmıştır. Katılımcıların %19,43’ünün okuryazar olmadığı görülmüştür. Iğdır ilinde toplam 97 (33 kadın, 64 erkek) katılımcıyla görüşme yapılmıştır. Katılımcıların %20,34’ünün okuryazar olmadığı görülmüştür. Kars ilinde toplam 126 (55 kadın, 71 erkek) katılımcıyla görüşme yapılmıştır. Katılımcıların %11,95’inin okuryazar olmadığı görülmüştür. Ardahan, Iğdır ve Kars illeri ve çevresinden halk arasında sindirim hastalıklarında kullanılan 30 bitki familyasına ait toplam 77 tıbbi bitki taksonu toplanmıştır. Bunların 64 türü yabani, 13 türü kültür bitkisidir. Sindirim sistemi hastalıklarında en yaygın kullanılan tıbbi bitki familyalarının Asteraceae (13), Lamiaceae (7), Fabaceae (5) ve Rosaceae (5) olduğu görülmüştür. Sonuç: Köklü geçmişe sahip olmakla birlikte, başta göç olmak üzere çeşitli sebeplerle hane sayısı azalmış köylerde sınırlı verilere ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Ardahan | Iğdır | Kars | sindirim | etnobotani