Gençliğin Toplumsal Tanınma ve Ötekileştirilme Süreci: Sait Faik’in Mahalle Kahvesi Öyküsü
Yazarlar (1)
Dr. Öğr. Üyesi Emre YOLCU Kafkas Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
(Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale)
|
||
| Dergi Adı | Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi | ||
| Dergi ISSN | 2148-6743 | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 12-2025 |
| Kabul Tarihi | 22-08-2025 | Yayınlanma Tarihi | 15-12-2025 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | 12 / 2 / 1016–1037 | DOI | 10.16985/mtad.1748760 |
| Makale Linki | https://dergipark.org.tr/tr/pub/mtad/article/1748760 | ||
| UAK Araştırma Alanları |
Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı
|
||
| Özet |
| Kurguladığı anlatı atmosferi, mekân betimlemeleri ve suskunluğa yaslanmış söylem biçimi ile edebiyatımızda özgün bir yer edinen Sait Faik Abasıyanık özellikle birey-toplum ilişkisine odaklanan anlatıcı konumu ve sıradan görünen mekânlar içerisinde yükselen derin insani temalarıyla, modern Türk öykücülüğünün dönüştürücü isimlerinden biri olmuştur. 1948’de yayımlanan “Mahalle Kahvesi” adlı öykü, temelde bir kış gecesinin içe kapanık anlatısını kaleme alan tek katmanlı bir anlatı gibi görünse de alt metninde gençlik, sessizlik, dışlanma ve toplumsal ötekileştirilme meselelerini işleyen çok katmanlı bir sosyal anlatı örneğidir.Anlatıcı figürün şehir merkezinden uzaklaşarak sapa bir mahalle kahvesine gitmesiyle başlayan öyküde sosyal mekânın dışlayıcı yapısı hem atmosfer hem de karakter dinamikleri ile çarpıcı bir biçimde görünür kılınır. Öyküye sonradan dâhil edilen ve toplumsal düzlemde yeni nesli temsil eden genç adamın sessizliği yalnızca bireysel bir utanç ya da mahcubiyet değil aynı zamanda toplumsal bir ön yargı ve ötekileştirmenin de kurgusal dışa vurumu olarak okunabilir. Yazarın farklı sembollerle zenginleştirdiği mekân betimlemeleri, öykünün anlatı atmosferini zenginleştirir ve fizikselliğin sınırlılıklarından çıkararak simgesel bir düzleme taşır. Sait Faik Abasıyanık’ın sözünü kurgusal bir karaktere emanet etmek yerine kendi ağzından dile getirdiği “Mahalle Kahvesi”nde; anlatıcı ve genç nesil arasında sessizlik temelli bir öteki ortaklığı inşa edilir. Honneth, Butler, Benjamin, Bourdieu, Arendt ve Foucault gibi araştırmacılara ait çeşitli fikir ve kavramlar çalışmanın kuramsal çerçevesini belirlemektedir. Bu bağlamda öykü, mekânsal sınırlar içerisinde gençliğin baskılandığı, aydın tipinin edilgen kılındığı ve sessizliğin iktidara dönüştürüldüğü alegorik bir toplumsal temsil olarak incelenmeye değerdir. |
| Anahtar Kelimeler |
| Sait Faik Abasıyanık | mekân | gençlik | öteki | aydın | edebiyat sosyolojisi |
BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
| Atıf Sayıları | |
| Yöksis | 1 |