MEKÂN POETİKASI BAĞLAMINDA ÂŞIK KAHVEHANELERİ VE ÂŞIK ÜZERİNDE KİMİ FONKSİYONLARI.
Yazarlar (1)
Prof. Dr. Adem BALKAYA Kafkas Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü | Özgün Makale (Uluslararası alan indekslerindeki dergilerde yayınlanan tam makale) | ||
| Dergi Adı | Electronic Turkish Studies | ||
| Makale Dili | – | Basım Tarihi | 01-2013 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | 8 / 1 / 881–0 | DOI | – |
| Makale Linki | https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423933168.pdf | ||
| UAK Araştırma Alanları |
Türkiye Sahası Türk Halk Bilimi
|
||
| Özet |
| Edebî bir ekolün veya zevkin gelişim, değişim ve başkalaşım sürecinin temelinde her yönüyle onun uzamı vardır. Bu durum sadece edebî değil felsefi veya sosyolojik akımların oluşumunda ve yayılımında da böyledir. Sistemleşme, kural belirleme veya bir manifesto oluşturma ancak sabit bir yer ile mümkündür. Bir tarzın, ekolün veya zevkin temellendiği veya sürdürüldüğü mekân incelendikçe o oluşuma dair her türlü episteme elde edilebilir. Âşık tarzı edebiyat geleneği gibi verileri havada olan bir sözlü kültürün ayağının yere basması kahvehane uzamını temele almasıyla mümkün olmuş ve sistemleşmesini bu uzamla tamamlamıştır. Bir mekân, sahip olduğu düzenleyicilik, denetleyicilik, sürdürülebilirlik gibi kimi misyonları ile edebî, fikrî veya sanatsal bir ekolün/akımın inspraition kaynağını barındırır hatta kimi özellikleri ile sağaltıcı bir etki de yapar. Ortaya çıktığı günden beri kahvehaneler, âşıklık geleneğine ait her türlü edimi bir sonraki dönemlere aktarmak üzere saklayan uzamlar olmuşlardır. Âşıkların yetiştiği birer edebi mektep, âşıklar arasında hiyerarşi ve statü göstergesi olan birer icra mekanı, sanatsal açıdan yeterlilik sunan birer doktrin merkezi ve tüm bu özellikleri ile sürerlilik ve taşıyıcılık özelliği olan bu uzamlar, bir taraftan geleneği ayakta tutarken diğer taraftan da geçmiş hakkında bilgi verirler. Bu nedenle âşık tarzı edebiyat geleneği kahvehaneden ayrı düşünülemez. Bu çalışmada mekânın tarz üzerindeki etkisi üzerinde durulmuş, kahvehanenin kısa bir geçmişi hatırlatılarak âşıklar üzerindeki kimi fonksiyonları tartışılmış, kahvehanenin gelenek içerisindeki önemine vurgu yapılmıştır. |
| Anahtar Kelimeler |
