KÖL TİGİN VE BİLGE KAĞAN YAZITLARINDAKİ TEŊRİTEG TEŊRİDE BOLMIŞ TÜRÜK BİLGE KAGAN VE TEŊRİTEG TEŊRİ YARATMIŞ TÜRÜK BİLGE KAGAN İBARELERİ ÜZERİNE
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Eyup Sertaç AYAZ Kafkas Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale (Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale)
Dergi Adı Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
Dergi ISSN 2149-0643
Dergi Tarandığı Indeksler TR DİZİN
Makale Dili Türkçe Basım Tarihi 06-2021
Cilt / Sayı / Sayfa – / 27 / 35–56 DOI 10.9775/kausbed.2021.003
Makale Linki https://www.kafkas.edu.tr/dosyalar/sobedergi/file/27/03%20K%C3%B6l%20Tigin%20ve%20Bilge%20Ka%C4%9Fan%20Yaz%C4%B1tlar%C4%B1ndaki%20Te%C5%8Briteg%20Te%C5%8Bride%20Bolm%C4%B1%C5%9F%20T%C3%BCr%C3%BCk%20Bilge%20Kagan.pdf
UAK Araştırma Alanları
Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı) Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Harezm, Kıpçak, Çağatay) Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi)
Özet
Köl Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarındaki teŋriteg teŋride bolmış türük bilge kagan (KT G 1 - BK K 1) ve teŋriteg teŋri yaratmış türük bilge kagan (BK D 1 - BK G 13) ibareleri araştırmacılar tarafından şimdiye kadar farklı şekillerde yorumlanmış ve değişik anlamlar verilmiştir. İlgili ibarelerde yer alan kelimelerin işaretlerinde ittifak söz konusudur. İbarelerin yazı çevrimleri her zaman aynı şekilde yapılmıştır. Ancak ibarelerin anlamlandırılmasında farklı görüşler vardır. İbarelerin farklı olarak yorumlanmasının sebebi anlamlandırma tercihleridir. İlgili ibarelerin doğru anlaşılması için Köktürk harfli diğer yazıtlar, yazıtlardaki benzer kullanımlar dikkate alınarak tarih, mitoloji, kültür ve inanç çerçevesinde konunun ele alınıp değerlendirilmesi gerektiği düşüncesindeyiz. Makalede, söz konusu ibarelerle ilgili önceki anlamlandırma teklifleri listelenmiş, yapılan anlamlandırma teklifleri analiz edildikten sonra yapılan değerlendirmeler neticesinde teŋriteg teŋride bolmış türük bilge kagan ve teŋriteg teŋri yaratmış türük bilge kagan ibarelerinin anlamlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, ilgili ibarelerin anlamları yeniden değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler